اقتصاد ایران در شرایطی قرار دارد که دو جنگ همهجانبه، جنگهای ۱۲روزه و ۳۹روزه، را پشت سر گذاشته و همچنان احتمال بازگشت درگیریها وجود دارد. از سوی دیگر، اقتصاد کشور با تحریمهای شدید مواجه است و تشدید محدودیتهای خارجی نیز چشمانداز درآمدهای ارزی و تجارت خارجی را با نااطمینانی همراه کرده است. همچنین از ۲۳تیرماه، محدودیتهای دریایی بار دیگر بر فعالیت بنادر و تجارت خارجی کشور برقرار شده است. در چنین شرایطی، از یک سو جریان درآمدهای ارزی با اختلال مواجه میشود و از سوی دیگر، نیاز کشور به ارز برای واردات و تامین کالاهای مورد نیاز افزایش مییابد. نبود چشمانداز روشن از تحولات ژئوپلیتیک نیز موجب میشود تقاضای احتیاطی برای ارز و طلا افزایش پیدا کند. به این ترتیب، بازار ارز همزمان با دو فشار مواجه است: محدودیت در سمت عرضه و افزایش تقاضا در سمت دیگر. نتیجه طبیعی این وضعیت، افزایش فشار بر قیمتهاست؛ روندی که تنها به بازار ارز محدود نمیشود. روند دلار از زمان آغاز محدودیتهای دریایی این اثر را بهخوبی نشان میدهد. نرخ دلار از ۲۳تیرماه وارد کانال ۱۸۰هزار تومان و سطوح بالاتر شد و از آن زمان، اگرچه در مقاطعی اخبار مثبت یا مداخله بازارساز موجب اصلاح قیمت یا توقف موقت روند صعودی شده، اما مسیر کلی بازار همچنان افزایشی باقی مانده است. با وجود تلاش سیاستگذاران ارزی برای حفظ نرخ دلار در سطوح کمتر از ۲۰۰هزار تومان، شرایط اقتصادی و سیاسی کشور، از جمله تجربه دو جنگ در فاصله کمتر از یک سال، تشدید تحریمها و محاصره دریایی، همچنان از مهمترین عوامل تعیینکننده مسیر بازار ارز هستند. روند صعودی دلار در هفتههای اخیر تحتتاثیر همین عوامل ادامه داشته است. هفته گذشته نرخ دلار برای نخستینبار از مرز ۲۰۰هزار تومان عبور کرد، اما با ورود بازارساز ارزی و افزایش عرضه در شعب ارزی بانکها و صرافیها، قیمت اسکناس دلار تا روز پنجشنبه به محدوده ۱۹۳هزار تومان عقبنشینی کرد. بااینحال، کارشناسان معتقدند افزایش عرضه میتواند در کوتاهمدت از سرعت رشد قیمتها بکاهد یا حتی بهطور موقت روند صعودی را متوقف کند، اما برای تغییر مسیر پایدار بازار، اصلاح انتظارات ارزی و کاهش نااطمینانیها ضروری است؛ متغیرهایی که بیش از هر چیز به تحولات سیاسی و سیاستهای کلان اقتصادی کشور وابستهاند. از این منظر، تداوم فشارهای تحریمی و محدودیتهای تجاری و مالی، کار سیاستگذار برای حفظ ارزش پول ملی را دشوار میکند. در نخستین روز معاملاتی هفته جاری نرخ دلار در صرافیها حوالی ۱۹۹هزار تومان اعلام شد، درحالیکه نرخ تتر در کانال ۲۰۴هزار تومان پیشروی کرد و دلار در معاملات فردایی در محدوده ۲۰۶هزار تومان ثبت شد. روز شنبه، انواع قطعات بازار طلا نیز با افزایش قیمت همراه بودند. هر گرم طلای ۱۸عیار در محدوده ۲۱میلیون و ۸۰۲هزار تومان، سکه طلای طرح جدید ۲۱۷میلیون تومان، نیمسکه ۱۱۱میلیون تومان و ربعسکه در قیمت ۶۰میلیون تومان معامله بودند. سهشنبه هفته گذشته، نخستین روز اجرای بسته ۵۰۰میلیوندلاری بانک مرکزی در بازار ارز بود. پس از آنکه بانک مرکزی از عرضه ۵۰۰میلیون دلار اسکناس به بازار خبر داد، نرخ دلار که روز دوشنبه به سطوح بالاتر از ۲۰۰هزار تومان رسیده بود، در روز سهشنبه به محدوده ۱۹۶هزار تومان و پایینتر کاهش یافت. مقامات بانک مرکزی تاکید کردند که عرضه ۵۰۰میلیوندلاری، گام نخست سیاستگذار برای مدیریت شرایط ویژه بازار ارز است و در صورت افزایش تقاضا، میزان عرضه نیز متناسب با نیاز بازار افزایش خواهد یافت. در آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی بانک مرکزی آمده است: «بر اساس دادههای دریافتی از معاملات ارزی شبکه بانکی (شعب و صرافیهای بانکی)، بهرغم اعلام آمادگی بانک مرکزی برای تخصیص اسکناس ارز تا ۵۰۰میلیون دلار، از روز سهشنبه سوم شهریور، همزمان با آغاز عرضه به شبکه بانکی تا پنجشنبه پنجم شهریور، صرفا ۲۰میلیون دلار اسکناس ارز توسط متقاضیان خریداری شده است.» نرخ دلار در نخستین روز ورود بازارساز به بازار اسکناس حدود ۱۹۶هزار تومان بود. این نرخ در روز دوم به ۱۹۵هزار تومان و در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته، یعنی پنجشنبه، به حدود ۱۹۳هزار تومان رسید. این ارقام نرخهایی است که شعب ارزی بانکها و صرافیهای معتبر به متقاضیان خرید اسکناس اعلام کردند. بااینحال، بازار ارز تنها به معاملات حضوری در بانکها و صرافیها محدود نمیشود. بررسی روند نرخ دلار در معاملات غیرحضوری، فردایی و همچنین قیمت تتر میتواند تصویر دقیقتری از انتظارات معاملهگران نسبت به آینده بازار ارائه دهد. در دو روز نخست ورود بازارساز، نرخ دلار در معاملات غیرحضوری و فردایی در محدوده ۲۰۰هزار تومان نوسان داشت. به این ترتیب، اگرچه روند صعودی متوقف شد، اما نرخها همچنان تنها حدود یک تا دو هزار تومان پایینتر از سقف ثبتشده در روز دوشنبه قرار داشتند. اما برخلاف روند کاهشی نرخ اسکناس در صرافیها، از روز پنجشنبه روند صعودی در معاملات غیرحضوری و فردایی دوباره آغاز شد. دلار در معاملات غیرحضوری روز پنجشنبه از حدود ۱۹۹هزار و ۸۰۰تومان شروع شد و در ساعات بعدازظهر تا ۲۰۱هزار و ۶۰۰تومان افزایش یافت. نرخ فردایی نیز در این روز از ۲۰۰هزار و ۵۰۰تومان آغاز شد و در پایان معاملات به ۲۰۱هزار و ۸۰۰تومان رسید. روز جمعه، با توجه به تعطیلی بازار رسمی، معاملات فردایی و تتر فعال بودند و نرخ فردایی دلار تا محدوده ۲۰۳هزار تومان افزایش یافت. این روند در نخستین روز معاملاتی هفته جاری نیز ادامه پیدا کرد. دلار در معاملات غیرحضوری روز شنبه از حدود ۲۰۳هزار و ۵۰۰تومان آغاز شد و تا کانال ۲۰۴هزار تومان پیش رفت. در معاملات فردایی نیز نرخ دلار از ۲۰۵هزار تومان شروع شد و تا ۲۰۶هزار تومان افزایش یافت. به این ترتیب، نرخ دلار در معاملات غیرحضوری و فردایی به سقفهای جدیدی رسید. روز شنبه نرخ اعلامی اسکناس در بانکها و صرافیها در محدوده ۱۹۹هزار تومان قرار داشت. این فاصله میان نرخ اسکناس و نرخهای غیرحضوری، یکی از نشانههای مهم وضعیت فعلی بازار ارز است. بازارساز توانسته است با افزایش عرضه، نرخ اسکناس را از سطوح بالای ۲۰۰هزار تومان به محدوده پایینتر از این مرز برساند؛ اما در بخشهایی از بازار که بیشتر تحتتاثیر انتظارات فعالیت میکنند، فشار صعودی همچنان پابرجاست. دومین هفته سقفشکنی دلار شنبه هفته گذشته نیز نرخ دلار با افزایش قابلتوجه همراه شد و در نهایت در سومین روز هفته وارد سطوح بالاتر از ۲۰۰هزار تومان شد. به این ترتیب، هفته جاری دومین هفته متوالی است که بازار ارز با سقفهای قیمتی جدید مواجه شده است. ادامه رشد دلار از روز پنجشنبه و قرار گرفتن نرخ در سطوح جدید در روز شنبه، در فضای مجازی گمانهزنیهایی درباره ارتباط این افزایش با سخنان رئیسجمهور درباره شرایط اقتصادی و بازار ارز ایجاد کرد. رئیسجمهور شامگاه جمعه در یک برنامه تلویزیونی، در پاسخ به پرسشی درباره برنامه دولت برای کنترل نوسانات نرخ ارز، اعلام کرد که اختلال در صادرات و درآمدهای ارزی کشور، طرف عرضه بازار ارز را محدود کرده است. به گفته او، در چنین شرایطی افزایش تقاضای ارز میتواند به رشد نرخ دلار منجر شود. رئیسجمهور همچنین از برنامه دولت برای مدیریت طرف تقاضا خبر داد و گفت تامین ارز برای واردات کالاهای اساسی و ضروری در اولویت دولت قرار دارد و برای واردات برخی کالاهایی که از ضرورت پایینتری برخوردارند، ارز کمتری تخصیص خواهد یافت. او در عین حال تاکید کرد که رشد تقاضای ارز تنها به نیازهای تجاری محدود نیست و انتظارات افزایشی موجود در جامعه نیز میتواند به افزایش تقاضا در بازار ارز منجر شود. منبع: دنياي اقتصاد
اتحادیه طلا
اثر انتظارات بر روند بازار
بررسی روند بازار نشان میدهد که انتظارات ارزی یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده مسیر قیمتهاست. این انتظارات نیز به مجموعهای از متغیرها از جمله میزان پایداری درآمدهای ارزی، چشمانداز تحولات ژئوپلیتیک، سیاستگذاری اقتصادی و امکان تداوم تجارت خارجی وابسته است.